BatBien.comBất Biến
Câu hay về thành công và thất bại

Câu an ủi khi thi trượt, thất bại: 10 câu nói nhẹ nhàng để động viên người thân

Học tài thi phận, tái ông thất mã, sông có khúc người có lúc, đường dài mới biết ngựa hay… Mười câu an ủi, chọn theo thời điểm, kèm lời nhắn mẫu và câu nên tránh.

An older sister sitting beside her younger brother on a low riverside wall at dusk, both seen from behind, her hand resting on his shoulder, calm water, muted violet light

Mười câu an ủi người vừa thi trượt hay vừa thất bại, chia theo ý muốn gửi: không phải lỗi của riêng con (“học tài thi phận”, “sông có khúc người có lúc”), chuyện rủi chưa chắc đã rủi (“tái ông thất mã”, “trong cái rủi có cái may”), rồi sẽ qua (“sau cơn mưa trời lại sáng”, “khổ tận cam lai”, “khi một cánh cửa đóng lại, cánh cửa khác sẽ mở”), và còn đường đi tiếp (“còn nước còn tát”, “đường dài mới biết ngựa hay”, “lùi một bước biển rộng trời cao”). Câu nào cũng dùng được, nhưng đúng thời điểm thì mới thành lời an ủi, sai thời điểm dễ thành lời giảng.

Bài này dành cho bố mẹ, anh chị, bạn bè cần nói một câu với người vừa nhận tin trượt nguyện vọng, thua cuộc thi, trượt phỏng vấn hay vừa đóng cửa cửa hàng. Mỗi câu có nghĩa, lời nhắn mẫu và sắc thái, kèm bảng chọn câu theo thời điểm và những câu nghe như an ủi nhưng làm người nghe đau hơn.

Trước khi chọn câu: người vừa thất bại cần nghe gì

Trong mấy giờ đầu sau khi biết kết quả, người thất bại hầu như không nghe được lời khuyên. Điều họ cần là thấy mình không bị trách và không bị bỏ lại. Vì vậy câu đầu tiên tốt nhất thường không có câu trích nào: “Mẹ biết rồi, con ăn gì không?” hay “Tối nay mình đi dạo nhé”. Câu trích dành cho lúc sau, khi người ấy đã bắt đầu nói về chuyện vừa xảy ra.

Khi đã đến lúc dùng câu trích, nên chọn theo thứ tự: trước là câu gỡ gánh nặng (không phải lỗi của con, chuyện này không nói lên tất cả), sau mới là câu hướng về phía trước. Đảo ngược thứ tự, nói “sau cơn mưa trời lại sáng” khi người ta còn đang tự trách, thì lời an ủi nghe như giục họ mau vui lên.

Một điều nữa: lời an ủi không cần đúng hoàn toàn về lý. Người đã ôn chưa kỹ mà trượt thì “học tài thi phận” không hẳn đúng, nhưng lúc ấy không phải lúc phân tích. Phần rút kinh nghiệm để vài tuần sau, khi chính người ấy hỏi.

Bốn câu gỡ gánh nặng: chuyện này không nói lên tất cả

Học tài thi phận. Nghĩa: học giỏi là do tài, còn thi đỗ hay không có phần do số phận, may rủi. Câu quen nhất để an ủi người thi trượt. Lời nhắn mẫu: “Học tài thi phận, cả năm con học thế nào bố mẹ đều thấy, một kỳ thi không đo hết được.” Sắc thái: gỡ lỗi khỏi người thi. Không nên dùng khi chính người ấy đang nghiêm túc tìm nguyên nhân, vì nghe như gạt đi.

Sông có khúc, người có lúc. Nghĩa: dòng sông có khúc thẳng khúc quanh, đời người có lúc thịnh lúc suy. Câu nhẹ, hợp người lớn tuổi nói với người trẻ, hợp an ủi người làm ăn thua lỗ. Lời nhắn mẫu: “Sông có khúc người có lúc, quán đóng cửa lần này rồi anh sẽ có lần mở lại.” Câu này không hứa hẹn gì, chỉ đặt chuyện buồn vào một đoạn đời dài, nên ít khi bị phản tác dụng.

Tái ông thất mã (ông lão ở biên ải mất ngựa). Câu chuyện quen: ông lão mất ngựa, ai cũng chia buồn, ông bảo chưa biết là hoạ hay phúc; ít lâu sau ngựa về kéo theo con ngựa tốt. Nghĩa bóng: chuyện tưởng xui chưa chắc đã xui. Câu chuyện có trong sách Hoài Nam Tử. Lời nhắn mẫu: “Tái ông thất mã, không đỗ trường chuyên biết đâu em lại hợp với lớp ở trường gần nhà hơn.” Chỉ dùng khi người nghe đã bớt sốc; nói sớm sẽ thành coi nhẹ nỗi buồn.

Trong cái rủi có cái may. Bản tiếng Việt gần nghĩa với câu trên, giọng mộc hơn. Hợp khi chỉ ra được một cái may cụ thể. Lời nhắn mẫu: “Trong cái rủi có cái may, trượt vòng phỏng vấn này em có thêm thời gian làm xong chứng chỉ.” Chỗ dễ sai: nói câu này mà không chỉ ra được cái may nào. Khi ấy câu thành an ủi suông.

Ba câu hướng về phía trước

Sau cơn mưa trời lại sáng. Câu lưu truyền, nghĩa: khó khăn rồi sẽ qua. Câu mềm, hợp tin nhắn, thiệp, chú thích ảnh. Lời nhắn mẫu: “Sau cơn mưa trời lại sáng, cuối tuần này mình đi biển như đã hẹn nhé.” Câu quá quen, nên đi kèm một việc cụ thể sắp tới để có sức.

Khổ tận cam lai. Nghĩa: hết đắng thì đến ngọt, khổ đến cùng thì sướng đến. Giọng Hán Việt, hợp người đã chịu khó nhiều năm, không hợp người mới thất bại một lần. Lời nhắn mẫu: “Ba năm chị vừa học vừa làm, khổ tận cam lai, lần thi tới sẽ khác.” Đừng dùng với học sinh lớp chín trượt một kỳ thi, vì câu ngầm nói em đã khổ lâu lắm.

Khi một cánh cửa đóng lại, sẽ có cánh cửa khác mở ra. Câu lưu truyền, nhiều nơi gán cho người này người khác; cứ ghi là câu nói quen. Nghĩa: mất một cơ hội thì cơ hội khác sẽ đến. Hợp lời an ủi trượt nguyện vọng, trượt phỏng vấn. Lời nhắn mẫu: “Nguyện vọng một đóng cửa thì nguyện vọng hai mở ra, ngành đó cũng gần với điều em thích.” Câu có sức hơn khi nói được cánh cửa kia là gì.

Ba câu cho người chưa muốn bỏ cuộc

Còn nước còn tát. Nghĩa: ruộng còn nước thì còn tát, tức còn chút hy vọng thì còn cố. Hợp khi vẫn còn đường gỡ: còn đợt thi bổ sung, còn vòng xét tuyển sau. Lời nhắn mẫu: “Còn nước còn tát, đợt xét tuyển bổ sung còn mười ngày, cả nhà ngồi xem lại hồ sơ với con.” Không dùng khi mọi đường đã đóng, vì nghe như cố níu.

Đường dài mới biết ngựa hay (lộ diêu tri mã lực). Nghĩa: đi đường xa mới biết sức ngựa. Nghĩa bóng: phải qua thời gian dài mới thấy người giỏi thật. Hợp an ủi người thua ở chặng đầu: một kỳ thi, một năm làm việc đầu tiên. Lời nhắn mẫu: “Đường dài mới biết ngựa hay, mới năm đầu đi làm, chưa ai nói được gì đâu.” Thường câu đầy đủ còn vế “nhật cửu kiến nhân tâm” (lâu ngày mới biết lòng người), nhưng khi an ủi chỉ dùng vế đầu.

Lùi một bước, biển rộng trời cao. Nghĩa: nhường một bước, buông một chút thì thấy mọi thứ rộng ra. Hợp người cần đổi hướng: thôi ôn thi lại để đi học nghề, thôi theo dự án để nghỉ ngơi. Lời nhắn mẫu: “Lùi một bước biển rộng trời cao, nghỉ một năm đi làm rồi học tiếp cũng không muộn.” Đây là câu khó nói nhất, vì dễ bị hiểu là khuyên bỏ cuộc; chỉ nói khi chính người ấy đã nghĩ đến việc đổi hướng.

Chọn câu theo thời điểm

Cùng một câu, nói đúng lúc thì đỡ được người nghe, nói sai lúc thì thành giảng giải. Bảng dưới chia ba thời điểm hay gặp sau một lần thất bại.

Thời điểmCâu hợpNên tránh
Ngay khi biết kết quả, vài giờ đầuKhông câu trích nào; chỉ một lời có mặtMọi câu nói về bài học hay tương lai
Một hai ngày sau, khi người ấy bắt đầu kểHọc tài thi phận; sông có khúc người có lúcTái ông thất mã, vì còn quá sớm để thấy cái may
Khi đã bình tĩnh, bắt đầu tính tiếpCòn nước còn tát; khi một cánh cửa đóng lại; tái ông thất mãCâu gợi lại lỗi đã mắc
Khi định đổi hướng hẳnLùi một bước biển rộng trời cao; đường dài mới biết ngựa hayCòn nước còn tát, vì nghe như bảo cố tiếp
Nhiều tháng sau, khi nhìn lạiKhổ tận cam lai; trong cái rủi có cái mayNhắc lại chi tiết kỳ thi khi người ấy không nhắc

Nếu không chắc người kia đang ở thời điểm nào, chọn câu ở dòng thứ hai. “Sông có khúc người có lúc” gần như không bao giờ làm ai đau thêm.

Lời nhắn mẫu theo năm hoàn cảnh

Mỗi lời dưới đây gồm một câu trích và một dòng riêng. Thay chi tiết trong lời bằng chuyện thật của người nhận; phần câu trích có thể giữ nguyên.

  • Con trượt nguyện vọng một vào lớp mười: “Học tài thi phận con ạ. Cả năm con dậy sớm ôn bài, bố mẹ thấy hết, trường nào con học bố mẹ cũng đưa đón như nhau.”
  • Bạn thân trượt đại học, phải chờ xét tuyển bổ sung: “Còn nước còn tát nhé. Tối nay tao qua, hai đứa ngồi lọc lại danh sách trường còn chỉ tiêu.”
  • Em họ thua ở vòng chung kết cuộc thi hùng biện: “Đường dài mới biết ngựa hay. Chị xem lại phần thi rồi, đoạn em trả lời câu hỏi phụ là đoạn hay nhất buổi.”
  • Đồng nghiệp trượt vòng phỏng vấn cuối ở công ty mới: “Khi một cánh cửa đóng lại thì cánh khác sẽ mở. Bên chỗ anh quen đang tuyển đúng vị trí đó, em gửi hồ sơ anh chuyển cho.”
  • Người thân đóng cửa quán sau hai năm buôn bán: “Sông có khúc, người có lúc. Hai năm qua anh học được cách nhập hàng, cách giữ khách, mấy thứ đó không mất đi đâu.”

Để ý dòng thứ hai của mỗi lời đều làm một trong hai việc: ghi nhận điều người ấy đã làm tốt, hoặc đề nghị một việc giúp cụ thể. Câu trích chỉ mở lời; dòng thứ hai mới là thứ người nhận nhớ.

Những câu nghe như an ủi nhưng làm đau thêm

“Thất bại là mẹ thành công.” Câu hợp bài văn nghị luận, nhưng nói với người vừa trượt thì nghe như bảo họ phải học được bài học ngay. Để dành cho vài tuần sau.

“Biết thế ôn kỹ hơn thì đã…” Không có câu trích nào sửa được một lời trách mặc dù có vẻ nhẹ. Người thất bại đã tự nói câu ấy với mình hàng chục lần.

“Con nhà bác cũng trượt mà giờ vẫn ổn.” So sánh, dù là so để an ủi, cũng kéo người nghe ra khỏi nỗi buồn của chính họ. Nói về họ, đừng nói về người khác.

Gửi một chuỗi câu hay chép từ mạng. Năm câu danh ngôn liền nhau cho thấy bạn đã tra, không cho thấy bạn đã nghĩ về người nhận. Một câu kèm một dòng riêng có sức hơn nhiều.

Nói “không sao đâu” quá sớm. Với người nhận tin, chuyện này đang rất có sao. Câu “mẹ biết con buồn” giúp họ nhẹ hơn câu “không sao đâu”.

Câu hỏi thường gặp

“Học tài thi phận” nghĩa là gì?

Câu nghĩa là học giỏi là do tài năng và công sức, còn thi đỗ hay trượt có phần do may rủi. Câu thường dùng để an ủi người học tốt mà thi không như ý, gỡ cảm giác tự trách khỏi họ.

“Tái ông thất mã” dùng khi nào?

Dùng khi muốn nói một chuyện tưởng xui có thể mở ra điều tốt, như trượt trường này mà lại hợp trường khác. Nên dùng khi người nghe đã bớt buồn; nói ngay lúc vừa biết tin dễ thành coi nhẹ nỗi buồn của họ.

Nên nói gì đầu tiên khi con thi trượt?

Câu đầu tiên tốt nhất là câu cho con thấy bố mẹ không trách và vẫn ở bên, ví dụ hỏi con muốn ăn gì, rủ con đi dạo. Câu trích và chuyện rút kinh nghiệm để vài ngày sau, khi con chủ động nói về kỳ thi.

“Đường dài mới biết ngựa hay” có phải câu Hán Việt không?

Đây là bản tiếng Việt của câu Hán Việt “lộ diêu tri mã lực”, đầy đủ là “lộ diêu tri mã lực, nhật cửu kiến nhân tâm”. Khi an ủi người thua ở chặng đầu, chỉ dùng vế đầu về sức ngựa là đủ.

An ủi bạn trượt phỏng vấn xin việc nên dùng câu nào?

Câu “khi một cánh cửa đóng lại, sẽ có cánh cửa khác mở ra” hợp nhất, nhất là khi bạn biết bạn ấy còn hồ sơ ở nơi khác. Thêm một lời đề nghị cụ thể như cùng xem lại hồ sơ, giới thiệu một chỗ tuyển dụng thì lời an ủi có ích hơn.

Có nên gửi danh ngôn cho người vừa thất bại không?

Một câu thì được, nhiều câu thì không. Câu trích nên đi kèm một dòng riêng nói về chính người nhận, ví dụ một điều bạn thấy họ đã làm tốt. Một chuỗi danh ngôn chép từ mạng thường làm người nhận thấy xa cách hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138