BatBien.comBất Biến
Câu hay về học tập và rèn luyện

Câu Hán Việt về tự học và tự giác: 9 câu kèm nghĩa, câu mẫu cho học sinh

Thầy dẫn vào cửa, tự mình bước tiếp: 9 câu Hán Việt và thuần Việt về tự học, tự giác, tự vươn lên, kèm nghĩa, câu văn mẫu và chỗ dễ dùng sai.

An empty wooden study desk by an open window at dawn, a single pencil resting on blank paper, chair pushed back, eye level view, pale gold light

Câu trúng nhất cho ý tự học là sư phụ lĩnh tiến môn, tu hành tại cá nhân: thầy dẫn vào cửa, còn đi tiếp được bao xa là ở mỗi người; với ý tự giác bền bỉ thì câu đắt nhất là nhân nhất năng chi, kỷ bách chi: người ta một lần làm được, mình làm trăm lần. Hai câu này chuyển trọng tâm từ người dạy sang người học, đúng tinh thần đề nghị luận về tự học.

Bài gom 9 câu thành năm nhóm: thầy dẫn đường còn mình tự đi, tự giác khi không ai nhắc, người một mình trăm, mỗi ngày một chút, và tự vươn lên không ngừng. Mỗi câu có nghĩa, câu văn mẫu viết sẵn và chỗ dễ trượt. Hai mục cuối gợi ý câu cho góc học tập, sổ mục tiêu, và cách viết đoạn văn về tự học có việc làm cụ thể. Các câu về tự xét mình như ngô nhật tam tỉnh hay thận độc nằm ở nhóm câu về ứng xử và đạo lý.

Thầy dẫn đường, mình tự đi

Sư phụ lĩnh tiến môn, tu hành tại cá nhân. Thầy dẫn vào cửa, rèn luyện ở mỗi người. Câu lưu truyền, vốn nói về học nghề, học võ, nay dùng rộng cho mọi việc học. Hợp mở bài nghị luận về tự học, bài phát biểu của học sinh cuối cấp, lời thầy dặn trước khi lớp ra trường. Câu mẫu: Thầy cô chỉ có bốn lăm phút mỗi tiết, phần còn lại của một ngày là của chúng ta; sư phụ lĩnh tiến môn, tu hành tại cá nhân là vậy. Chữ tu hành ở đây là rèn luyện, nên khi giải nghĩa hãy viết rõ là rèn luyện bản thân để người đọc không hiểu lệch.

Tầm sư học đạo. Đi tìm thầy để học đạo lý, học nghề. Nghĩa bóng hôm nay: chủ động tìm người giỏi, tìm nguồn học tốt thay vì chờ được dạy. Hợp đoạn văn về tự học trên mạng, về học sinh tự tìm câu lạc bộ, tự hỏi anh chị khoá trước. Câu mẫu: Không có lớp tiếng Hàn ở trường, em tự tầm sư học đạo: tìm khoá học miễn phí, nhờ chị họ du học về chữa phát âm mỗi cuối tuần. Câu trang trọng, dùng cho việc học nghiêm túc; chuyện học mẹo chơi game mà dùng câu này nghe như trêu.

Muốn ăn thì lăn vào bếp. Câu thuần Việt: muốn có kết quả thì tự bắt tay làm, đừng chờ người khác làm hộ. Giọng dân dã, hơi bông đùa, hợp lời nhắc em nhỏ, tin nhắn trong nhóm học. Câu mẫu: Muốn ăn thì lăn vào bếp, muốn giỏi tiếng Anh thì phải tự mở bài nghe mỗi tối, không ai nghe hộ được. Không hợp văn nghị luận trang trọng hay bài phát biểu lễ nghi.

Tự giác khi không ai nhắc

Tự thắng giả cường. Thắng được chính mình mới là mạnh. Câu có trong Đạo đức kinh, vế trước là thắng người là có sức. Trong chuyện học, đây là thắng cơn lười, thắng chiếc điện thoại, thắng ý muốn bỏ dở khi không ai giám sát. Hợp đoạn bàn về tự giác khi học trực tuyến, câu dán ở góc học tập. Câu mẫu: Đặt điện thoại sang phòng khác trong giờ học là một chiến thắng nhỏ, tự thắng giả cường, người mạnh là người thắng được chính mình. Câu ngắn, đứng một mình vẫn rõ, hợp cả chú thích ảnh.

Ghi chú khi dùng. Tự thắng giả cường dễ bị kéo sang nghĩa khắc nghiệt với bản thân: học quá sức, bỏ ngủ. Trong bài văn, nên nói rõ thắng mình là giữ được thói quen tốt, không phải ép mình đến kiệt sức. Câu này cũng không thay được lời khuyên cụ thể; đi kèm một việc làm như tắt thông báo, đặt giờ học cố định thì câu mới có sức.

Người một, mình trăm

Nhân nhất năng chi, kỷ bách chi; nhân thập năng chi, kỷ thiên chi. Người ta một lần làm được thì mình làm trăm lần; người ta mười lần làm được thì mình làm nghìn lần. Câu trong sách Trung dung, đoạn sau nói làm được như vậy thì kẻ ngu cũng thành sáng, kẻ yếu cũng thành mạnh. Rất hợp văn nghị luận về tự học của người xuất phát chậm. Câu mẫu: Bạn cùng lớp nghe giảng một lần đã hiểu, em phải tự làm lại năm lần; nhân nhất năng chi, kỷ bách chi, miễn cuối cùng em cũng hiểu. Thường chỉ cần trích vế đầu.

Sinh nhi tri chi, học nhi tri chi, khốn nhi tri chi. Có người sinh ra đã biết, có người học mới biết, có người gặp khó mới biết; câu trong Trung dung kết lại là đến khi biết rồi thì đều như nhau. Ý rất hợp để động viên người tự học: xuất phát khác nhau không quan trọng bằng cái đích. Câu mẫu: Có bạn học nhi tri chi, có bạn khốn nhi tri chi, nhưng đến ngày thi, ai đã biết thì cũng biết như nhau. Câu dài, nên giải nghĩa đủ ba vế và nói rõ ý kết.

Mỗi ngày một chút

Cẩu nhật tân, nhật nhật tân, hựu nhật tân. Nếu một ngày đổi mới được, thì ngày ngày đổi mới, lại thêm một ngày mới. Câu trong sách Đại học, tương truyền khắc trên chậu tắm rửa của một vị vua xưa để tự nhắc. Ý là tự làm mới mình đều đặn. Hợp kết bài văn, câu đầu sổ kế hoạch năm học, chú thích ảnh đầu năm. Câu mẫu: Cẩu nhật tân, nhật nhật tân, hựu nhật tân, mỗi ngày em chỉ cần tốt hơn hôm qua một chút. Đừng dùng nhật tân để nói đổi mới đồ dùng, máy móc; câu nói về con người.

Nhật tựu nguyệt tương. Ngày có tiến, tháng có bước. Câu từ Kinh Thi, chỉ sự tiến bộ đều đặn qua từng ngày, từng tháng. Hợp lời phê học bạ, lời khen một học sinh tự học tiến bộ, chú thích ảnh tổng kết. Câu mẫu: Cô ghi vào học bạ: em tự học nghiêm túc, nhật tựu nguyệt tương, cuối năm đã vững vàng môn Toán. Câu ít người biết, nên luôn đi kèm giải nghĩa.

Tự vươn lên không ngừng

Tự cường bất tức. Tự mình gắng sức không ngừng. Câu rút từ Kinh Dịch, vế trước nói trời vận hành mạnh mẽ nên người quân tử noi theo mà tự cường không nghỉ. Hợp bài phát biểu khai giảng, câu khắc ở bảng truyền thống, kết bài nghị luận về ý chí học tập. Câu mẫu: Không phải ai cũng có điều kiện học thêm, nhưng ai cũng có thể tự cường bất tức với cuốn sách giáo khoa và một cây bút. Sắc thái rất trang trọng, không hợp tin nhắn hay chú thích ảnh vui.

Ghi chú khi đặt cạnh nhau. Tự cường bất tức nói về sức bền, tự thắng giả cường nói về sức thắng bản thân, sư phụ lĩnh tiến môn nói về trách nhiệm của người học. Ba câu cùng tinh thần chữ tự nên rất dễ dồn chung một đoạn. Hãy chia ra: một câu cho mở bài, một câu cho thân bài, một câu cho kết bài; như vậy cả bài có một sợi chỉ nối mà không lặp ý.

Câu cho góc học tập, sổ mục tiêu, học bạ

Nhiều bạn muốn một câu dán ở góc học tập hay viết ở trang đầu sổ. Câu dán tường cần ngắn và tự nhắc được mình, khác với câu trích trong bài văn.

Chỗ đặtCâu hợpVì sao
Góc học tập, cạnh bànTự thắng giả cườngBốn chữ, nhắc thắng cơn lười ngay lúc ngồi xuống
Trang đầu sổ kế hoạch năm họcCẩu nhật tân, nhật nhật tân, hựu nhật tânHợp ý mỗi ngày một chút
Sổ ghi bài khóNhân nhất năng chi, kỷ bách chiNhắc làm lại nhiều lần không ngại
Lời phê học bạNhật tựu nguyệt tươngKhen tiến bộ đều, không so với bạn
Bảng truyền thống của trườngTự cường bất tứcTrang trọng, bền lâu
Thiệp tặng bạn cuối cấpSư phụ lĩnh tiến môn, tu hành tại cá nhânNhắc chặng tự học phía trước

Mỗi chỗ chỉ một câu. Dán năm câu quanh bàn học thì sau một tuần mắt sẽ quen và không còn đọc nữa. Đổi câu theo học kỳ là cách giữ cho câu còn tác dụng. Với lời phê học bạ, thầy cô nên tránh câu nặng tính răn như tự thắng giả cường; học bạ là nơi ghi nhận, nên câu khen sự tiến bộ như nhật tựu nguyệt tương hợp hơn. Câu Hán Việt ít gặp viết vào học bạ thì kèm luôn một vế giải nghĩa ngắn để phụ huynh đọc hiểu.

Viết đoạn văn về tự học có việc làm thật

Đề nghị luận về tinh thần tự học dễ sa vào khẩu hiệu vì câu trích nào cũng nghe đúng. Trình tự sau giúp đoạn văn có việc làm cụ thể, câu trích chỉ làm phần nối.

  1. Nêu một việc tự học bạn đã làm thật, có thời gian và kết quả: tự học lập trình ba tháng qua video, tự ôn hết chương Di truyền trong kỳ nghỉ Tết.
  2. Nói khó khăn lớn nhất, thường là không ai nhắc, không ai chấm; đây là chỗ đặt câu tự thắng giả cường.
  3. Kể cách bạn vượt qua chỗ chậm hơn người khác; chỗ này hợp nhân nhất năng chi, kỷ bách chi.
  4. Nói vai trò của thầy cô hoặc người bạn đã tìm đến để học, để bài không thành coi nhẹ người dạy; đặt sư phụ lĩnh tiến môn hoặc tầm sư học đạo ở đây.
  5. Khép lại bằng một cam kết nhỏ, đo được, thay vì một câu trích hoành tráng.

Đoạn văn theo trình tự này chỉ cần hai câu trích là đủ sức nặng. Người chấm thấy việc làm thật trước, câu trích sau, nên không nghĩ bạn chép mẫu. Lỗi hay gặp ở đề này là coi nhẹ thầy cô kiểu tự học mới quan trọng, đến lớp chỉ là hình thức; lập luận như vậy vừa sai vừa dễ mất điểm.

Câu hỏi thường gặp

Sư phụ lĩnh tiến môn tu hành tại cá nhân nghĩa là gì?

Câu nghĩa là thầy dẫn vào cửa, còn rèn luyện tới đâu là ở mỗi người. Chữ tu hành ở đây hiểu là rèn luyện bản thân. Câu hợp văn nghị luận về tự học vì nó đặt trách nhiệm chính lên người học mà vẫn ghi nhận vai trò của thầy.

Nhân nhất năng chi kỷ bách chi dùng trong trường hợp nào?

Câu hợp nhất khi nói về người xuất phát chậm hơn mà vẫn tự học để theo kịp: người ta một lần làm được thì mình làm trăm lần. Dùng cho bản thân hoặc để động viên bạn học chậm, thường chỉ cần trích vế đầu rồi giải nghĩa.

Câu nào về tự giác hợp để dán ở góc học tập?

Tự thắng giả cường là câu hợp nhất vì ngắn, dễ nhớ và nhắc đúng việc thắng cơn lười. Nếu muốn câu nhẹ nhàng hơn, có thể dùng cẩu nhật tân, nhật nhật tân, hựu nhật tân với ý mỗi ngày tốt hơn một chút.

Nhật tựu nguyệt tương nghĩa là gì?

Nhật tựu nguyệt tương nghĩa là ngày có tiến, tháng có bước, chỉ sự tiến bộ đều đặn. Câu từ Kinh Thi, hợp lời phê học bạ hay lời khen một học sinh tự học tiến bộ, vì khen sự tiến lên của chính em mà không so với bạn khác.

Muốn ăn thì lăn vào bếp có hợp văn nghị luận không?

Câu này dân dã, hơi bông đùa, hợp lời nói và tin nhắn hơn là văn nghị luận. Trong bài văn trang trọng, hãy dùng sư phụ lĩnh tiến môn, tu hành tại cá nhân hoặc tự cường bất tức để giữ giọng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138