BatBien.comBất Biến
Câu hay về học tập và rèn luyện

Câu nói hay về học đi đôi với hành: 10 câu kèm nghĩa, câu mẫu và dàn ý nghị luận

Bách văn bất như nhất kiến, thục năng sinh xảo, chỉ thượng đàm binh và 7 câu khác về học đi đôi với hành, kèm vị trí đặt từng câu trong dàn ý nghị luận.

Hands of a Vietnamese teenage girl planting a small seedling in a school garden bed, close overhead angle, morning sun, soft earthy tones with plum accents

Ngoài chính câu học đi đôi với hành, những câu hợp nhất cho đề này là bách văn bất như nhất kiến, trăm nghe không bằng một thấy; thục năng sinh xảo, quen tay thì khéo; và chỉ thượng đàm binh, bàn việc binh trên giấy, để phê lý thuyết suông. Ba câu này lần lượt nói về quan sát tận mắt, luyện tập và cái hại của học không làm.

Học đi đôi với hành là đề nghị luận gặp ở nhiều lớp, từ lớp 8 đến lớp 12, nên câu trích rất dễ trùng với hàng nghìn bài khác. Bài gom 10 câu chia năm nhóm, mỗi câu có nghĩa, câu văn mẫu, chỗ hợp đặt; cuối bài là dàn ý chỉ rõ câu nào đặt ở phần nào để bài của bạn có cấu trúc riêng mà vẫn đủ dẫn chứng.

Hai câu gốc của đề

Học đi đôi với hành. Học lý thuyết phải gắn với thực hành, làm thật. Câu là chính đề bài nên không cần trích như dẫn chứng; hãy dùng như luận điểm, và việc của bạn là giải thích học là gì, hành là gì, vì sao phải đi đôi. Câu mẫu: Học đi đôi với hành không có nghĩa học xong mới làm, mà là học đến đâu thử làm đến đó, để cái làm kiểm lại cái học. Lỗi hay gặp: hiểu hành chỉ là đi làm thêm, trong khi làm bài tập, làm thí nghiệm, nấu ăn theo công thức vừa học cũng là hành.

Tri hành hợp nhất. Biết và làm là một. Đây là chủ trương của một nhà nho đời Minh; trong bài phổ thông chỉ cần nói câu Hán Việt lưu truyền. Câu nhấn mạnh hơn câu trên: biết mà không làm thì coi như chưa biết thật. Hợp văn nghị luận lớp 12, phần nâng cao. Câu mẫu: Biết rằng cần ăn sáng mà ngày nào cũng bỏ bữa thì cái biết ấy chưa trọn; tri hành hợp nhất đòi hỏi biết đến đâu làm đến đó. Đừng đi sâu vào học thuyết, chỉ giữ ý biết đi liền với làm.

Câu về tận mắt thấy, tận tai nghe

Bách văn bất như nhất kiến. Trăm lần nghe không bằng một lần thấy. Câu Hán Việt rất quen, hợp đoạn nói về tham quan thực tế, thí nghiệm, trải nghiệm. Câu mẫu: Đọc về hang động đá vôi trong sách Địa lý mấy lần vẫn mơ hồ, đến chuyến tham quan ở Quảng Ninh em mới hiểu, bách văn bất như nhất kiến. Câu nói về quan sát, chưa nói về luyện tập, nên đừng dùng nó cho ý thực hành nhiều lần.

Mắt thấy tai nghe. Tận mắt nhìn, tận tai nghe; thường dùng để nói điều mình chứng kiến trực tiếp, có độ tin cậy. Trong đề học đi đôi với hành, câu hợp đoạn nói kiến thức từ quan sát thật đáng tin hơn kiến thức nghe kể. Câu mẫu: Những gì mắt thấy tai nghe ở trang trại bò sữa giúp em hiểu bài sinh học về tiêu hoá rõ hơn cả buổi học trên lớp. Lưu ý câu này thường dùng trong lời kể, lời làm chứng; đặt trong văn nghị luận thì nên đi liền một trải nghiệm cụ thể, có nơi chốn và việc đã thấy, nếu không câu dễ thành chữ đệm.

Câu về luyện tay cho quen

Trăm hay không bằng tay quen. Biết nhiều lý thuyết không bằng làm nhiều mà quen tay. Câu thuần Việt, hợp mọi kỹ năng: viết chữ, đàn, nấu ăn, giải toán. Câu mẫu: Đọc mười bài hướng dẫn gõ phím nhanh vẫn không bằng mỗi ngày gõ mười lăm phút; trăm hay không bằng tay quen. Câu dễ bị hiểu là coi nhẹ lý thuyết, nên trong bài nghị luận cần thêm ý lý thuyết giúp tay quen đúng cách.

Thục năng sinh xảo. Thạo thì sinh khéo. Câu Hán Việt tương ứng với câu trên, giọng trang trọng hơn. Hợp bài phát biểu ở xưởng thực hành, trường nghề, câu lạc bộ kỹ năng. Câu mẫu: Lần đầu cầm mỏ hàn ai cũng run tay, nhưng thục năng sinh xảo, sau một tháng thực hành các bạn đã hàn được mạch điện gọn gàng. Trong cùng một bài, chỉ chọn một trong hai câu này; câu thuần Việt cho bài văn của học sinh, câu Hán Việt cho bài phát biểu hoặc đoạn kết cần giọng trang trọng.

Câu về trải nghiệm ngoài trường

Đi một ngày đàng, học một sàng khôn. Đi ra ngoài một ngày học được nhiều điều khôn. Sàng là cái sàng, chỉ số lượng nhiều. Câu thuần Việt, hợp chú thích ảnh chuyến đi, bài văn kể trải nghiệm, lời khuyên con tham gia hoạt động ngoại khoá. Câu mẫu: Ba ngày tình nguyện ở Lâm Đồng cho em thấy đi một ngày đàng học một sàng khôn, từ cách nhóm lửa đến cách nói chuyện với người lớn tuổi.

Độc vạn quyển thư, hành vạn lý lộ. Đọc vạn quyển sách, đi vạn dặm đường. Câu lưu truyền đặt hai việc ngang nhau: đọc và đi. Hợp kết bài văn, lời chúc tốt nghiệp, phát biểu khai mạc chuyến đi thực tế. Câu mẫu: Người xưa khuyên độc vạn quyển thư, hành vạn lý lộ; chúng ta đã đọc trong sách về miền Trung, giờ là lúc đi để thấy. Hai vế ngang nhau, đừng dùng câu này để chê việc đọc. Nếu bài của bạn đã dùng đi một ngày đàng ở thân bài, thì để câu này cho phần kết, vì nó gom được cả hai ý đọc và đi, khép bài lại gọn.

Câu phê lý thuyết suông

Chỉ thượng đàm binh. Bàn chuyện binh trên giấy. Câu gốc kể về một viên tướng đọc nhiều binh thư nhưng ra trận thì thua; trong bài chỉ cần nói một câu như vậy. Nghĩa bóng: nói hay trên lý thuyết mà không làm được thật. Hợp phần phản đề, phê phán. Câu mẫu: Thuộc mọi quy tắc an toàn giao thông mà ra đường vẫn vượt đèn đỏ là chỉ thượng đàm binh. Câu chê, đừng gắn với tên người cụ thể.

Học một đằng, làm một nẻo. Học điều này mà làm điều khác hẳn. Câu thuần Việt, nhẹ hơn chỉ thượng đàm binh, hợp lời nhắc trong gia đình, đoạn văn nêu thực trạng. Câu mẫu: Học bài về tiết kiệm nước buổi sáng, buổi chiều lại để vòi chảy khi đánh răng, đó là học một đằng làm một nẻo. Câu này hợp mở bài vì ai đọc cũng nhận ra mình trong đó, tạo được sự đồng cảm trước khi vào lập luận.

Dàn ý nghị luận: câu nào đặt ở đâu

Giả định đề là suy nghĩ về câu học đi đôi với hành, bài khoảng tám trăm chữ. Dàn ý dưới gợi ý đặt câu trích để mỗi phần có một câu riêng, không phần nào trùng ý.

PhầnNội dung chínhCâu trích gợi ý
Mở bàiNêu vấn đề bằng một tình huống thậtChỉ thượng đàm binh hoặc học một đằng làm một nẻo
Giải thíchHọc là gì, hành là gì, đi đôi là thế nàoKhông cần câu trích, chỉ cần lời giải thích rõ
Bàn luận ý 1Hành giúp hiểu sâu điều đã họcBách văn bất như nhất kiến
Bàn luận ý 2Hành nhiều thì thành kỹ năngThục năng sinh xảo hoặc trăm hay không bằng tay quen
Bàn luận ý 3Trải nghiệm ngoài lớp mở rộng hiểu biếtĐi một ngày đàng, học một sàng khôn
Phản đềPhê thói học suông và cả thói làm mà không họcChỉ thượng đàm binh, nếu chưa dùng ở mở bài
Kết bàiBài học cho bản thânĐộc vạn quyển thư, hành vạn lý lộ hoặc tri hành hợp nhất

Tổng cộng bài chỉ nên có ba đến bốn câu trích. Phần giải thích cố ý để trống câu trích vì đây là chỗ người chấm muốn thấy lời của chính bạn. Phần phản đề nên nói cả hai chiều: học mà không làm là suông, làm mà không học là mò mẫm, như vậy bài mới không một chiều.

Câu cho chú thích ảnh trải nghiệm và bài đăng

Sau mỗi chuyến tham quan, buổi thực hành hay kỳ tình nguyện, nhiều bạn muốn có một câu ngắn đặt dưới ảnh. Các câu trong bộ này dùng được, miễn là gắn với việc thật trong ảnh:

  • Ảnh tham quan bảo tàng, di tích ở Huế: bách văn bất như nhất kiến, kèm một chi tiết bạn mới biết nhờ đến tận nơi.
  • Ảnh buổi thực hành nấu ăn, làm đồ thủ công: trăm hay không bằng tay quen, kèm lần thử thứ mấy mới thành.
  • Ảnh chuyến tình nguyện, dã ngoại: đi một ngày đàng, học một sàng khôn, kèm một điều học được từ người địa phương.
  • Ảnh kỳ thực tập đầu tiên: tri hành hợp nhất hoặc học đi đôi với hành, kèm một việc thật bạn đã làm được.
  • Ảnh góc học kèm sách và dụng cụ thí nghiệm: độc vạn quyển thư, hành vạn lý lộ, nếu bạn muốn nói cả hai việc đọc và làm.

Điều không cần làm: thêm câu chê như chỉ thượng đàm binh vào bài đăng của mình. Câu chê dưới ảnh dễ bị đọc là ám chỉ người khác. Bài đăng có ảnh nên giữ giọng vui và cụ thể, câu trích chỉ là phần gia vị.

Lỗi hay gặp khi viết đề học đi đôi với hành

Biến bài văn thành danh sách câu trích. Đề quen nên nhiều bạn dồn năm sáu câu cho chắc. Người chấm đọc hàng chục bài giống nhau sẽ nhớ bài có ví dụ thật, không nhớ bài nhiều câu trích.

Chỉ nói một chiều. Bài chỉ chê học suông mà quên rằng làm mà không học cũng hỏng: thực hành sai cách lặp lại nhiều lần chỉ làm lỗi thành thói quen. Thêm ý này vào phần phản đề là bài có chiều sâu.

Ví dụ quá xa. Lấy ví dụ nhà khoa học nổi tiếng nước ngoài trong khi có thể kể giờ thí nghiệm Hoá của chính lớp mình. Ví dụ gần mới cho thấy bạn hiểu câu.

Dùng sai câu cho sai ý. Đặt bách văn bất như nhất kiến vào ý luyện tập nhiều lần là lệch, vì câu nói về quan sát. Ý luyện tập dùng thục năng sinh xảo.

Câu hỏi thường gặp

Câu Hán Việt nào hợp nhất cho đề học đi đôi với hành?

Bách văn bất như nhất kiến hợp phần nói về quan sát thực tế, thục năng sinh xảo hợp phần nói về luyện tập, còn chỉ thượng đàm binh hợp phần phê lý thuyết suông. Nên chọn hai đến ba câu, mỗi câu cho một ý.

Trăm hay không bằng tay quen có phải coi nhẹ lý thuyết không?

Không hẳn. Câu nhấn mạnh làm nhiều thì thành thạo, nhưng trong bài nghị luận bạn nên bổ sung ý lý thuyết giúp tay quen đúng cách. Như vậy câu trích không bị hiểu một chiều và lập luận chặt hơn.

Chỉ thượng đàm binh nghĩa là gì?

Chỉ thượng đàm binh nghĩa là bàn chuyện binh trên giấy, chỉ người nói hay về lý thuyết mà làm thật thì không được. Đây là câu chê, hợp phần phản đề của bài nghị luận, không nên gắn với tên một người cụ thể.

Có cần ghi xuất xứ câu tri hành hợp nhất không?

Trong bài văn phổ thông không bắt buộc. Câu gắn với một nhà nho đời Minh, nhưng bạn chỉ cần dẫn như một câu Hán Việt lưu truyền và giải nghĩa biết với làm là một. Không cần đi sâu vào học thuyết.

Đi một ngày đàng học một sàng khôn có dùng trong văn nghị luận được không?

Dùng được, nhất là ở ý trải nghiệm ngoài trường học. Câu thuần Việt nên không cần giải nghĩa nhiều, chỉ cần nối với một trải nghiệm thật như chuyến tình nguyện, buổi tham quan hay kỳ thực tập.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138