BatBien.comBất Biến
Câu hay về công việc, lãnh đạo, hợp tác

Thành ngữ về góp ý và lắng nghe nơi làm việc: 11 câu cho cuộc họp, kèm câu mẫu

Trung ngôn nghịch nhĩ, mất lòng trước được lòng sau, kiêm thính tắc minh và tám câu khác về góp ý, lắng nghe trong cuộc họp: nghĩa, câu mẫu, cách dùng khéo.

Overhead view of a round wooden meeting table with several pairs of hands resting near blank notepads and coffee cups, one hand raised mid gesture, diffused daylight

Mười một câu hợp dùng khi nói về góp ý và lắng nghe trong công việc là: trung ngôn nghịch nhĩ, thuốc đắng dã tật sự thật mất lòng, mất lòng trước được lòng sau, nói gần nói xa chẳng qua nói thật, kiêm thính tắc minh thiên tín tắc ám, bất dĩ nhân phế ngôn, lời nói chẳng mất tiền mua, uốn lưỡi bảy lần trước khi nói, nói có sách mách có chứng, cả vú lấp miệng em và thùng rỗng kêu to. Bốn câu đầu dùng khi cần nói điều khó nghe, hai câu kế nói về lắng nghe, ba câu sau về cách nói, hai câu cuối chỉ thói xấu trong cuộc họp.

Đây là bộ câu dành cho người chủ trì buổi họp góp ý, trưởng nhóm mở đầu buổi đánh giá cuối kỳ, nhân viên muốn góp ý cấp trên mà vẫn giữ hoà khí, và học sinh viết nghị luận về thái độ trước lời phê bình. Mỗi câu đi kèm vai người nói phù hợp, vì cùng một câu “mất lòng trước được lòng sau”, người góp ý nói thì là lời rào đón, người nhận góp ý nói thì là lời cảm ơn.

Bốn câu khi cần nói điều khó nghe

Trung ngôn nghịch nhĩ. Lời ngay thẳng thì trái tai. Câu Hán Việt thường đi cùng vế “lương dược khổ khẩu”, thuốc tốt thì đắng miệng. Hợp với người chủ trì nhắc cả phòng chuẩn bị tinh thần nghe góp ý thật. Câu mẫu: Trung ngôn nghịch nhĩ, buổi hôm nay có thể sẽ có những nhận xét khó nghe về dự án, nhưng đó là những nhận xét đáng giá nhất.

Thuốc đắng dã tật, sự thật mất lòng. Thuốc đắng mới chữa được bệnh, sự thật thường làm người nghe phật ý. Bản thuần Việt gần nghĩa câu trên, dễ nghe hơn với đa số. Câu mẫu: Thuốc đắng dã tật, sự thật mất lòng; nếu khách chê giao diện khó dùng thì mình cần nghe trọn câu chê trước khi giải thích. Người góp ý không nên tự ví lời mình là “thuốc đắng”, nghe như tự coi mình đúng.

Mất lòng trước, được lòng sau. Nói thẳng lúc đầu có thể mất lòng, nhưng về sau người ta sẽ quý. Câu hợp nhất khi người nhận góp ý nói để cảm ơn, hoặc khi người góp ý dùng để mở lời nhẹ nhàng. Câu mẫu: Anh nói trước để mất lòng trước được lòng sau: bản kế hoạch này đẹp nhưng chưa có ai chịu trách nhiệm phần ngân sách. Dùng câu này rồi nói điều chẳng liên quan đến công việc thì câu thành tấm bình phong cho lời chê cá nhân.

Nói gần nói xa, chẳng qua nói thật. Vòng vo mấy cũng không bằng nói thật. Câu thân mật, dùng để chuyển từ phần rào đón sang phần chính. Câu mẫu: Nói gần nói xa chẳng qua nói thật, tiến độ hiện chậm hai tuần, và phần chậm nằm ở khâu duyệt của chính phòng mình. Câu hợp lời nói, ít hợp văn bản.

Hai câu về lắng nghe

Kiêm thính tắc minh, thiên tín tắc ám. Nghe nhiều phía thì sáng suốt, tin một phía thì mù quáng. Câu Hán Việt rất hợp quy tắc làm việc của người quản lý khi giải quyết mâu thuẫn giữa hai người hoặc hai bộ phận. Câu mẫu: Kiêm thính tắc minh, thiên tín tắc ám, trước khi kết luận vụ giao trễ, anh sẽ nghe cả kho, cả bên vận chuyển lẫn bạn trực đơn. Câu dài, nên nói gọn nghĩa ngay sau.

Bất dĩ nhân phế ngôn. Câu trong Luận Ngữ: không vì người mà bỏ lời; nghĩa là đừng gạt một ý kiến hay chỉ vì người nói ít tuổi, ít kinh nghiệm hay mình không ưa. Câu rất hợp người chủ trì muốn khuyến khích nhân viên mới lên tiếng. Câu mẫu: Bất dĩ nhân phế ngôn, ý tưởng của bạn thực tập sinh được đưa vào thử ngay tuần sau, như mọi ý tưởng khác. Câu cũng là lời tự nhắc cho chính người quản lý: một đề xuất đến từ người mình từng bất đồng vẫn cần được xét bằng nội dung. Muốn câu có sức nặng, hãy kể một lần đơn vị đã làm theo ý kiến của người ít tiếng nói nhất phòng.

Ba câu về cách nói cho người ta nghe được

Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau. Ca dao: lời nói không tốn tiền, nên chọn lời cho người nghe dễ chịu. Câu nhắc cách nói, không phải nhắc nói dối cho vừa lòng. Câu mẫu: Lời nói chẳng mất tiền mua, thay vì “báo cáo này sai hết”, hãy nói “báo cáo cần sửa ba chỗ, anh chỉ cho em”. Câu hay bị hiểu thành khuyên nói ngọt che sự thật; dùng nó để nói về cách diễn đạt.

Uốn lưỡi bảy lần trước khi nói. Nghĩ kỹ trước khi nói. Câu hợp lời dặn trước buổi họp căng thẳng, buổi gặp khách khiếu nại. Câu mẫu: Gặp khách đang bực, uốn lưỡi bảy lần trước khi nói, câu đầu tiên luôn là ghi nhận vấn đề chứ không phải giải thích.

Nói có sách, mách có chứng. Nói phải có căn cứ, có bằng chứng. Câu rất hợp nguyên tắc của buổi góp ý: nhận xét đi kèm sự việc cụ thể. Câu mẫu: Góp ý trong buổi hôm nay xin nói có sách mách có chứng: việc gì, ngày nào, ảnh hưởng ra sao. Câu cũng là cách nhắc khéo người hay nhận xét chung chung.

Hai câu chỉ thói xấu trong cuộc họp

Cả vú lấp miệng em. Người có thế lớn tiếng lấn át, không cho người khác nói. Câu phê bình mạnh, dùng khi nói về nguyên tắc chung của buổi họp. Câu mẫu: Buổi họp có hai phút cho mỗi người để không ai cả vú lấp miệng em, kể cả người chủ trì. Không dùng để chỉ thẳng một người đang có mặt; nếu thật sự có người lấn lời, người chủ trì nên nói riêng sau buổi họp.

Thùng rỗng kêu to. Thùng rỗng gõ vào kêu to hơn thùng đầy; nghĩa bóng là người ít thực chất hay nói nhiều. Câu chê, chỉ hợp bài văn hoặc nói về hiện tượng chung. Câu mẫu: Trong một buổi họp, người nói to nhất không phải lúc nào cũng có ý hay nhất; thùng rỗng kêu to là lời nhắc cho chính người chủ trì đừng nghe theo âm lượng. Người nói ít trong cuộc họp nhiều khi là người đã chuẩn bị kỹ nhất; mời họ nói trước là cách chống lại đúng thói quen này.

Người góp ý và người nhận góp ý: câu cho từng vai

Cùng một bộ câu, mỗi vai hợp với những câu khác nhau. Dùng nhầm vai là nguồn của phần lớn những câu trích gây khó chịu trong cuộc họp.

VaiCâu hợpCâu tránhVì sao
Người chủ trìTrung ngôn nghịch nhĩ; bất dĩ nhân phế ngôn; nói có sách mách có chứngThùng rỗng kêu toChủ trì cần mở đường cho ý kiến, không phán xét người nói
Người góp ýMất lòng trước được lòng sau; nói gần nói xa chẳng qua nói thậtThuốc đắng dã tậtTự ví lời mình là thuốc đắng nghe như tự coi mình đúng
Người nhận góp ýThuốc đắng dã tật; mất lòng trước được lòng sauCả vú lấp miệng emNgười nhận dùng câu phê bình dễ thành phản bác
Quản lý xử lý mâu thuẫnKiêm thính tắc minh, thiên tín tắc ámNói gần nói xaCần nhấn sự công bằng hơn sự thẳng thắn
Bài văn về thái độ trước lời phê bìnhTrung ngôn nghịch nhĩ; thuốc đắng dã tậtCâu chỉ thói xấu đứng một mìnhBài văn cần luận điểm tích cực trước

Câu dành cho người nhận góp ý có sức nặng nhất, vì nó cho thấy người đó sẵn sàng nghe. Một trưởng phòng nói “thuốc đắng dã tật, các bạn cứ nói thẳng” trước khi được góp ý mở đường tốt hơn mọi quy định về họp.

Các bước góp ý cấp trên có dùng câu trích

Góp ý cấp trên là tình huống khó nhất. Câu trích có thể giúp mềm lời, nhưng chỉ khi đặt đúng bước.

  1. Xin thời gian nói riêng, không góp ý cấp trên lần đầu trước đông người.
  2. Mở bằng câu nhẹ, nhận phần rủi ro về mình: “em nói trước để mất lòng trước được lòng sau”.
  3. Nêu sự việc theo nguyên tắc nói có sách mách có chứng: việc gì, khi nào, ảnh hưởng gì, không nhận xét tính cách.
  4. Đề xuất một cách sửa cụ thể, để cuộc nói chuyện đi về phía giải pháp.
  5. Không dùng thêm câu trích nào ở cuối; kết bằng câu hỏi xem cấp trên nghĩ thế nào.

Tránh hẳn các câu như thượng bất chính hạ tắc loạn khi góp ý cấp trên; câu đó biến góp ý thành phê phán. Câu nhẹ nhất, mất lòng trước được lòng sau, là đủ.

Câu tự hỏi trước khi góp ý bằng câu trích

Câu trích trong góp ý giống như găng tay: giúp lời nói đỡ va chạm, nhưng đeo sai thì càng vụng. Trước khi dùng, nên tự trả lời mấy câu sau.

  • Mình đang ở vai nào trong cuộc họp: chủ trì, người góp ý hay người nhận góp ý? Chọn câu theo bảng vai ở trên.
  • Điều mình sắp nói có căn cứ cụ thể chưa? Nếu chưa, đừng mở bằng “mất lòng trước được lòng sau”; câu sẽ biến lời đoán thành lời buộc tội.
  • Câu trích có ngầm chê người nghe không? Thùng rỗng kêu to, cả vú lấp miệng em đều là câu chê; nói ra là người nghe tìm xem ai đang bị nhắc.
  • Người nghe có hiểu câu Hán Việt không? Kiêm thính tắc minh nói với tổ sản xuất thì nên dùng luôn nghĩa tiếng Việt “nghe nhiều phía mới sáng”.
  • Bỏ câu trích đi, lời góp ý còn đủ ý không? Nếu còn đủ, câu trích chỉ nên giữ khi nó làm không khí nhẹ hơn.

Một điều không cần làm: không cần dùng câu trích trong mọi lần góp ý. Phần lớn góp ý hằng ngày chỉ cần một câu nói rõ việc và một đề xuất; câu trích để dành cho những buổi nói chuyện khó.

Câu hỏi thường gặp

Trung ngôn nghịch nhĩ nghĩa là gì?

Trung ngôn nghịch nhĩ nghĩa là lời nói ngay thẳng, trung thực thường trái tai, khó nghe. Câu hay đi cùng lương dược khổ khẩu, thuốc tốt thì đắng miệng, và dùng để nhắc mọi người chuẩn bị tinh thần nghe góp ý thật lòng.

Mất lòng trước được lòng sau dùng khi nào?

Câu dùng khi người góp ý muốn mở lời nhẹ nhàng trước khi nói điều khó nghe, hoặc khi người nhận góp ý muốn cảm ơn sự thẳng thắn. Câu chỉ có giá trị khi điều nói sau đó liên quan đến công việc và có căn cứ.

Kiêm thính tắc minh thiên tín tắc ám nghĩa là gì?

Câu nghĩa là nghe nhiều phía thì sáng suốt, tin một phía thì mù quáng. Câu hợp với người quản lý khi giải quyết mâu thuẫn giữa nhân viên hoặc giữa các bộ phận, nhắc rằng phải nghe đủ các bên trước khi kết luận.

Câu nào hợp để mở đầu buổi họp góp ý?

Người chủ trì có thể mở bằng trung ngôn nghịch nhĩ để báo trước sẽ có góp ý thẳng, rồi thêm nói có sách mách có chứng làm nguyên tắc cho cả buổi. Nếu muốn khuyến khích người mới lên tiếng, bất dĩ nhân phế ngôn là câu rất hợp.

Lời nói chẳng mất tiền mua có phải khuyên nói ngọt không?

Không. Câu khuyên chọn cách diễn đạt sao cho người nghe dễ tiếp nhận, không khuyên che giấu sự thật. Trong góp ý, câu nghĩa là nói đúng vấn đề nhưng bằng lời có tính xây dựng, chỉ ra chỗ cần sửa thay vì phủ nhận toàn bộ.

Có nên dùng câu cả vú lấp miệng em trong cuộc họp không?

Chỉ nên dùng khi nói về nguyên tắc chung, như chia thời gian phát biểu đều cho mọi người. Không nên dùng để chỉ thẳng một người đang có mặt, vì câu mang ý phê phán mạnh và dễ biến cuộc họp thành cãi vã.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138