BatBien.comBất Biến
Câu hay về công việc, lãnh đạo, hợp tác

Câu nói hay chào mừng nhân viên mới: 11 câu kèm nghĩa và câu mẫu cho lời giới thiệu

Tre già măng mọc, hậu sinh khả úy, thanh xuất ư lam, nhập gia tùy tục và bảy câu khác: chào người mới, nói về lớp kế cận, câu người mới tự nhắc mình.

Two Vietnamese colleagues seen from behind walking side by side down a bright office corridor, one carrying a small cardboard box of belongings, soft natural light

Khi chào đón nhân viên mới hoặc nói về lớp kế cận, mười một câu dùng được là: kính trên nhường dưới, một miếng khi đói bằng một gói khi no, nhập gia tùy tục, tre già măng mọc, hậu sinh khả úy, thanh xuất ư lam, trường giang sóng sau xô sóng trước, ăn trông nồi ngồi trông hướng, người trước trồng cây người sau hưởng bóng mát, ma cũ bắt nạt ma mới và có mới nới cũ. Bảy câu đầu dành cho người cũ nói với người mới, hai câu kế dành cho chính người mới, hai câu cuối là lời nhắc người cũ.

Bộ câu này dùng trong lời giới thiệu thành viên mới ở buổi giao ban, thư chào mừng gửi toàn công ty, lời phát biểu của người hướng dẫn, đoạn tự giới thiệu của người mới, hay bài văn nghị luận về sự tiếp nối giữa các thế hệ. Mỗi câu ghi rõ ai nên nói, vì có câu rất đẹp khi người cũ nói mà lại nghe như khoe khi người mới tự nói.

Ba câu người cũ nói khi chào đón

Kính trên nhường dưới. Kính trọng người trên, nhường nhịn người dưới. Câu dùng để nói về nếp ứng xử của tập thể, đặt trong lời giới thiệu văn hoá đơn vị cho người mới. Câu mẫu: Phòng mình không nhiều quy định thành văn, chỉ có nếp kính trên nhường dưới: người mới hỏi thì người cũ chỉ, người cũ bận thì người mới đỡ một tay. Câu có hai chiều, nên nói đủ cả hai vế; chỉ nhấn vế “kính trên” sẽ thành đòi hỏi một phía.

Một miếng khi đói bằng một gói khi no. Giúp lúc người ta cần quý hơn cho nhiều lúc người ta đủ. Câu hợp lời dặn người hướng dẫn: giúp người mới ngay tuần đầu quý hơn mọi buổi đào tạo sau này. Câu mẫu: Một miếng khi đói bằng một gói khi no, mỗi bạn mới vào sẽ có một người kèm riêng trong hai tuần đầu, lúc bỡ ngỡ nhất. Câu cũng dùng được trong lời cảm ơn của người mới, sau khi đã làm được vài tháng.

Nhập gia tùy tục. Vào nhà nào theo tục nhà ấy. Câu dùng để giới thiệu những thói quen riêng của tập thể mà sổ tay không ghi. Câu mẫu: Nhập gia tùy tục, ở xưởng này sáng thứ Hai cả đội uống trà và điểm qua việc trong tuần trước khi vào máy. Sắc thái: câu hơi mang ý yêu cầu người mới tự điều chỉnh; người cũ nói nên đi kèm sự cởi mở, kiểu “nếu bạn thấy lệ nào không hợp, cứ góp ý”.

Bốn câu về lớp kế cận

Tre già măng mọc. Tre già đi thì măng non mọc lên thay; nghĩa bóng là thế hệ sau tiếp nối thế hệ trước. Câu thuần Việt, ấm áp, hợp nhất cho dịp có người cũ nghỉ hưu và người mới vào cùng lúc. Câu mẫu: Tre già măng mọc, tháng này chú Hai nghỉ hưu và ba bạn kỹ sư trẻ vừa nhận việc ở chính tổ của chú. Tránh nói khi người cũ vẫn đang làm và không có ý nghỉ; câu dễ bị nghe như mời họ ra đi.

Hậu sinh khả úy. Câu trong Luận Ngữ: người sinh sau đáng nể sợ, vì họ có thể vượt người đi trước. Câu là lời khen dành cho người trẻ, do người lớn tuổi hơn nói. Câu mẫu: Hậu sinh khả úy, bạn thực tập sinh này chỉ ba tuần đã viết lại bảng tính mà phòng dùng năm năm nay. Người trẻ không tự nói câu này về mình.

Thanh xuất ư lam. Màu xanh lấy ra từ cây chàm mà xanh hơn chàm; câu đầy đủ là “thanh xuất ư lam nhi thắng ư lam”. Nghĩa bóng là trò giỏi hơn thầy. Câu rất hợp lời người hướng dẫn tự hào về người mình kèm cặp. Câu mẫu: Thanh xuất ư lam, hai năm trước chị kèm em từng mục báo cáo, nay em là người duyệt báo cáo cho cả nhóm. Nên giải nghĩa sau câu vì nhiều người không quen.

Trường giang sóng sau xô sóng trước. Trên sông lớn, lớp sóng sau đẩy lớp sóng trước; bản Hán Việt là “trường giang hậu lãng thôi tiền lãng”. Nghĩa bóng giống tre già măng mọc nhưng có ý mạnh hơn: lớp sau đẩy lớp trước đi. Câu mẫu: Trường giang sóng sau xô sóng trước, đội bán hàng năm nay có ba gương mặt dưới hai lăm tuổi đứng đầu doanh số. Vì có chữ “xô”, câu dễ chạm lòng người lớn tuổi; dùng khi không khí thoải mái.

Hai câu cho chính người mới

Ăn trông nồi, ngồi trông hướng. Ăn thì xem nồi còn bao nhiêu, ngồi thì xem hướng cho phải phép; nghĩa bóng là biết quan sát hoàn cảnh để cư xử cho đúng. Câu hợp lời tự dặn của người mới, lời khuyên của anh chị đi trước. Câu mẫu: Tuần đầu em chỉ ăn trông nồi ngồi trông hướng, xem mọi người họp thế nào, gửi thư thế nào rồi mới dám đề xuất. Người cũ nói câu này với người mới trước đông người dễ thành nhắc khéo.

Người trước trồng cây, người sau hưởng bóng mát. Bản Hán Việt hay gặp là “tiền nhân tài thụ, hậu nhân thừa lương”; tiếng Việt thường dùng bản thuần Việt. Nghĩa là thế hệ sau được hưởng thành quả của thế hệ trước. Câu hợp lời cảm ơn của người mới trong buổi ra mắt, hoặc lời của lãnh đạo nhắc về những người đã gây dựng. Câu mẫu: Người trước trồng cây, người sau hưởng bóng mát, bọn em vào làm khi quy trình đã chạy trơn tru, và biết đó là công sức của các anh chị.

Hai câu nhắc người cũ

Ma cũ bắt nạt ma mới. Người đến trước cậy thâm niên mà làm khó người đến sau. Câu cảnh báo, dùng trong lời của quản lý khi nói về văn hoá đón người mới. Câu mẫu: Phòng mình nói không với chuyện ma cũ bắt nạt ma mới: việc vặt chia đều theo lịch, không dồn cho người vừa vào. Không dùng để mô tả một người cụ thể; câu biến họ thành “ma cũ”.

Có mới nới cũ. Có cái mới thì bỏ bê cái cũ. Trong công việc, câu nhắc lãnh đạo đừng vì vui người mới mà quên ghi nhận người gắn bó. Câu mẫu: Chào đón ba bạn mới nhưng không có mới nới cũ, buổi hôm nay cũng dành để cảm ơn chị Thảo tròn mười năm làm ở phòng. Câu hay dùng trong tình cảm; trong công việc nên nói rõ đối tượng để người nghe khỏi liên tưởng sang chuyện khác.

Ai nói câu nào

Phần lớn câu trong bộ này chỉ hợp với một phía. Bảng sau giúp tránh cảnh người mới nói câu của người cũ và ngược lại.

CâuQuản lý, người cũ nóiNgười mới nói
Hậu sinh khả úy; thanh xuất ư lamLời khen người trẻ, rất hợpKhông, nghe như tự khen
Tre già măng mọcHợp khi có người nghỉ hưuKhông, dễ bị hiểu là chờ người cũ đi
Nhập gia tùy tụcHợp, kèm sự cởi mởHợp, như lời hứa thích nghi
Ăn trông nồi ngồi trông hướngChỉ nói riêngHợp, như lời tự dặn
Người trước trồng cây người sau hưởng bóng mátHợp khi nhắc người gây dựngRất hợp trong lời cảm ơn
Một miếng khi đói bằng một gói khi noHợp khi dặn người hướng dẫnHợp sau vài tháng, để cảm ơn
Ma cũ bắt nạt ma mới; có mới nới cũHợp khi nói về văn hoá chungKhông, nghe như than phiền

Trong thư chào mừng gửi toàn công ty, chỉ nên có một câu, thường là kính trên nhường dưới hoặc nhập gia tùy tục kèm lời mời góp ý. Câu khen người trẻ để dành cho lúc người đó đã có kết quả, không dùng khi họ mới vào được một ngày.

Đoạn mẫu: giới thiệu nhân viên mới trong buổi giao ban

Lời giới thiệu người mới trong buổi giao ban thường chỉ dài ba mươi giây đến một phút. Nó cần trả lời ba câu cho cả phòng: người này là ai, sẽ làm gì, mọi người phối hợp với họ thế nào. Câu trích nếu có chỉ là chỗ nối, không phải nội dung chính. Đoạn mẫu dưới đây của trưởng phòng kế toán một công ty dệt ở TP Hồ Chí Minh.

Sáng nay phòng mình đón bạn Ngọc, phụ trách công nợ khách hàng miền Tây, ngồi ở bàn cạnh cửa sổ. Ngọc từng làm ba năm ở một công ty xuất khẩu nên quen với hoá đơn ngoại tệ. Hai tuần đầu chị Hạnh sẽ kèm bạn; một miếng khi đói bằng một gói khi no, các anh chị thấy bạn hỏi gì thì dừng tay chỉ giúp một chút. Ngọc ơi, phòng mình nhập gia tùy tục nhưng tục nào thấy chưa hợp thì cứ nói nhé.

Đoạn mẫu có hai câu trích nhưng mỗi câu gắn với một lời đề nghị cụ thể: câu đầu nhờ cả phòng hỗ trợ, câu sau mời người mới góp ý. Không có lời khen kiểu hậu sinh khả úy, vì người mới chưa làm gì để được khen; lời khen đó để dành cho buổi tổng kết vài tháng sau.

Lỗi hay gặp

Lời chào người mới thường được soạn vội, nên mấy lỗi sau gặp khá nhiều.

  • Khen “hậu sinh khả úy” ngay ngày đầu. Lời khen chưa có căn cứ nghe như xã giao, và đặt áp lực lên người mới.
  • Viết sai “thanh xuất ư lam” thành “thanh xuất u lam”. Chữ “ư” là giới từ, nghĩa là “từ”.
  • Nói “tre già măng mọc” trước mặt người lớn tuổi chưa có ý nghỉ. Câu đẹp nhưng sai thời điểm thì thành tế nhị một cách khó chịu.
  • Dùng “nhập gia tùy tục” như lời ra lệnh. Người mới nghe sẽ hiểu là mọi thói quen ở đây đều không được bàn lại.
  • Dồn ba bốn câu vào một lời giới thiệu ba mươi giây. Một câu là đủ; phần còn lại nên giới thiệu người mới làm gì, ngồi đâu, cần hỏi ai.

Cách tự kiểm: đọc lời giới thiệu và hình dung mình là người mới đứng nghe trước cả phòng. Nếu thấy ngượng hoặc thấy bị đặt điều kiện, câu trích cần đổi.

Câu hỏi thường gặp

Câu nào hay để chào mừng nhân viên mới trong buổi họp?

Kính trên nhường dưới hoặc nhập gia tùy tục kèm lời mời góp ý là hai lựa chọn an toàn. Nếu đơn vị có người hướng dẫn kèm riêng, câu một miếng khi đói bằng một gói khi no giúp lời chào ấm và cụ thể hơn.

Hậu sinh khả úy nghĩa là gì?

Hậu sinh khả úy nghĩa là người sinh sau đáng nể, vì có thể vượt qua người đi trước. Câu là lời khen dành cho người trẻ có năng lực, do người lớn tuổi hoặc người đi trước nói, người trẻ không tự nói về mình.

Thanh xuất ư lam là gì?

Câu đầy đủ là thanh xuất ư lam nhi thắng ư lam, nghĩa là màu xanh lấy từ cây chàm mà xanh hơn chàm. Ý chỉ trò giỏi hơn thầy, thường dùng khi người hướng dẫn tự hào về người mình đã kèm cặp.

Tre già măng mọc và trường giang sóng sau xô sóng trước khác nhau thế nào?

Cả hai đều nói về thế hệ sau tiếp nối thế hệ trước. Tre già măng mọc nhẹ nhàng, ấm áp, hợp dịp nghỉ hưu. Trường giang sóng sau xô sóng trước có chữ xô nên mạnh hơn, hàm ý lớp sau đẩy lớp trước, cần dùng khi không khí thoải mái.

Người mới tự giới thiệu nên dùng câu nào?

Người mới hợp nhất với ăn trông nồi ngồi trông hướng như lời tự dặn quan sát, hoặc nhập gia tùy tục như lời hứa thích nghi. Sau vài tháng, câu người trước trồng cây người sau hưởng bóng mát rất hợp để cảm ơn những người đã gây dựng.

Có nên nhắc câu ma cũ bắt nạt ma mới trong lời chào không?

Có thể nhắc nếu đó là lời cam kết của quản lý về văn hoá đón người mới, kèm một quy định cụ thể như chia việc vặt theo lịch. Không nên dùng để ám chỉ một người cũ cụ thể hoặc để người mới than phiền trước tập thể.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138