BatBien.comBất Biến
Câu hay về công việc, lãnh đạo, hợp tác

Câu nói hay về tầm nhìn và tính đường dài: 11 câu cho bài nói định hướng năm mới

Biết người biết ta, nhân vô viễn lự tất hữu cận ưu, lấy ngắn nuôi dài, liệu cơm gắp mắm và bảy câu khác: nghĩa, câu mẫu cho bài nói kế hoạch, dàn ý gợi ý.

Silhouette of a Vietnamese woman standing on a hilltop tea plantation looking toward distant layered mountains in morning mist, wide shot, soft gold and plum tones

Khi soạn bài nói về kế hoạch, định hướng hay chiến lược, mười một câu hợp dùng là: nhìn xa trông rộng, nhân vô viễn lự tất hữu cận ưu, lấy ngắn nuôi dài, tri bỉ tri kỷ (biết người biết ta), liệu cơm gắp mắm, tuỳ cơ ứng biến, cẩn tắc vô áy náy, sai một li đi một dặm, mưu sự tại nhân thành sự tại thiên, ăn xổi ở thì và đứng núi này trông núi nọ. Chín câu đầu nói về cách tính toán; hai câu cuối là lời nhắc khi tầm nhìn bị ngắn lại.

Người dùng bộ câu này thường là giám đốc soạn bài nói đầu năm, trưởng nhóm trình bày kế hoạch quý, chủ hộ kinh doanh nói với gia đình về chuyện mở rộng, hay học sinh viết bài nghị luận về tầm nhìn của tuổi trẻ. Bài không bàn binh pháp; mỗi câu chỉ có nghĩa, chỗ dùng, câu mẫu tự viết và sắc thái, kèm một dàn ý gợi ý cho bài nói định hướng năm mới.

Ba câu về nhìn xa

Nhìn xa trông rộng. Thấy được việc xa, bao quát được nhiều mặt. Câu thuần Việt thông dụng nhất về tầm nhìn, dùng được ở mọi giọng, từ lời khen người sáng lập đến bài văn của học sinh. Câu mẫu: Mười năm trước, khi cả phố còn bán hàng bằng sổ tay, bà chủ đã nhìn xa trông rộng mà cho con đi học kế toán bài bản. Vì quá quen, câu nên đi kèm một quyết định cụ thể đã chứng minh tầm nhìn đó, nếu không sẽ nghe như lời khen xã giao.

Nhân vô viễn lự, tất hữu cận ưu. Câu trong Luận Ngữ: người không lo xa ắt có buồn gần. Nghĩa bóng là không tính trước thì rắc rối sẽ đến sớm. Câu trang trọng, rất hợp phần mở bài nói kế hoạch hoặc bài nghị luận về sự chuẩn bị. Câu mẫu: Nhân vô viễn lự, tất hữu cận ưu; khoản dự phòng ba tháng lương năm ngoái chính là lý do năm nay không ai phải nghỉ việc khi đơn hàng chững lại. Nên giải nghĩa ngay sau câu, vì nhiều người nghe chỉ nhớ nửa đầu.

Lấy ngắn nuôi dài. Dùng nguồn thu ngắn hạn để nuôi mục tiêu dài hạn. Cụm quen thuộc trong nông nghiệp: trồng rau, nuôi gà để có tiền chờ vườn cây ăn trái cho quả. Trong kinh doanh, câu giải thích vì sao vẫn giữ mảng việc nhỏ trong khi đầu tư dự án lớn. Câu mẫu: Xưởng vẫn nhận gia công lẻ theo kiểu lấy ngắn nuôi dài, đủ trả lương trong hai năm chờ dòng sản phẩm riêng thành hình. Đây là câu nói về cách làm, không phải lời khen; dùng trong phần trình bày kế hoạch.

Ba câu về hiểu thế mình, thế người

Tri bỉ tri kỷ, bách chiến bất đãi. Câu trong Tôn Tử binh pháp, nghĩa đúng là biết người biết ta thì trăm trận không nguy; tiếng Việt quen nói thành “biết người biết ta, trăm trận trăm thắng”. Trong công việc, câu dùng khi nói về tìm hiểu đối thủ, thị trường và năng lực của chính mình trước khi quyết định. Câu mẫu: Trước khi mở chi nhánh ở Cần Thơ, cả nhóm dành hai tháng khảo sát, đúng tinh thần biết người biết ta. Trong bài văn, viết bản gốc kèm nghĩa sẽ chính xác hơn bản “trăm trận trăm thắng”.

Liệu cơm gắp mắm. Xem cơm còn bao nhiêu để gắp mắm cho vừa; nghĩa bóng là tính theo khả năng thực tế mà chi, mà làm. Câu dân dã, hợp bài nói với hộ kinh doanh, nhóm nhỏ, hoặc khi giải thích vì sao kế hoạch năm nay khiêm tốn. Câu mẫu: Ngân sách quảng cáo năm nay liệu cơm gắp mắm, dồn vào hai kênh đã ra khách thay vì rải đều năm kênh. Không dùng trong thư gửi nhà đầu tư; câu nghe như đang chật vật.

Tuỳ cơ ứng biến. Theo thời cơ, hoàn cảnh mà thay đổi cách xử lý. Câu khen sự linh hoạt, cũng có thể dùng để thừa nhận kế hoạch không cứng nhắc. Câu mẫu: Kế hoạch là khung, còn từng tuần thì các trưởng nhóm được tuỳ cơ ứng biến theo phản hồi của khách. Chỗ dễ dùng sai: đem câu này biện minh cho việc không có kế hoạch. Tuỳ cơ ứng biến chỉ có nghĩa khi đã có một đường chính để điều chỉnh.

Ba câu về sự cẩn trọng khi quyết

Cẩn tắc vô áy náy. Cẩn thận thì khỏi phải lo lắng, ân hận về sau. Câu là dạng Việt hoá của “cẩn tắc vô ưu”, nửa Hán nửa Việt nên đọc lên vui tai. Hợp lời dặn trong buổi giao việc, bài đăng nội bộ nhắc kiểm tra kỹ. Câu mẫu: Cẩn tắc vô áy náy, hợp đồng trên một trăm triệu đều qua hai người đọc trước khi ký.

Sai một li, đi một dặm. Lệch một li ở đầu, cuối đường lệch cả dặm. Câu nhấn hậu quả của sai sót nhỏ ở bước đầu, rất hợp với kỹ thuật, tài chính, xây dựng. Câu mẫu: Bản vẽ móng sai một li đi một dặm, nên khâu duyệt bản vẽ không bao giờ làm vội vào chiều thứ Sáu. Viết đúng là “li”, không phải “ly”, trong văn bản chuẩn.

Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên. Bày tính việc là ở người, thành hay không còn do trời, tức những yếu tố ngoài tầm tay. Câu dùng để nói về sự khiêm tốn trước kết quả, hoặc an ủi khi đã cố hết sức mà chưa thành. Câu mẫu: Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên, dự án không trúng thầu nhưng hồ sơ năm nay là hồ sơ tốt nhất phòng từng làm. Không dùng câu này ở đầu kế hoạch; nói “thành sự tại thiên” khi chưa bắt đầu nghe như rào trước thất bại.

Hai câu cảnh báo tầm nhìn ngắn

Ăn xổi ở thì. Ăn vội, ở tạm; nghĩa bóng là chỉ tính cái lợi trước mắt, không lo lâu dài. Câu phê phán, hợp bài nghị luận và phần phân tích rủi ro. Câu mẫu: Giảm chất liệu để kéo giá xuống là cách làm ăn xổi ở thì, lợi một mùa nhưng mất khách cả năm sau. Nói về chiến lược, đừng dùng để chê một người cụ thể trong cuộc họp.

Đứng núi này trông núi nọ. Đang ở chỗ này lại mơ chỗ khác; nghĩa bóng là thiếu kiên định, thấy việc khác hay hơn thì bỏ việc đang làm. Câu hợp lời nhắc nhóm đang dàn trải quá nhiều hướng. Câu mẫu: Năm nay mình không đứng núi này trông núi nọ nữa: một sản phẩm chính, làm cho đến khi khách quay lại mua lần hai. Câu cũng dùng trong chuyện tình cảm, nên giữ ngữ cảnh công việc rõ ràng.

Dàn ý bài nói định hướng năm mới: câu nào ở phần nào

Bài nói định hướng đầu năm thường có năm phần. Mỗi phần chỉ cần một câu, và không phải phần nào cũng cần câu trích.

Phần bài nóiViệc cần nóiCâu gợi ýGhi chú
Nhìn lại năm cũKết quả chính, một quyết định đúngNhân vô viễn lự, tất hữu cận ưuDùng khi có một khoản chuẩn bị đã cứu năm cũ
Bối cảnh năm mớiThị trường, đối thủ, năng lực mìnhBiết người biết taĐi kèm hai ba con số khảo sát
Mục tiêuMột hai mục tiêu chínhKhông cần câu tríchMục tiêu nói bằng số là đủ mạnh
Cách làmPhân bổ nguồn lực, ưu tiênLấy ngắn nuôi dài; liệu cơm gắp mắmChọn một câu, tuỳ quy mô đơn vị
Lời kếtTinh thần làm việcTuỳ cơ ứng biến hoặc cẩn tắc vô áy náyCâu nhẹ để khép lại, không câu nặng

Như vậy cả bài nói chỉ có ba đến bốn câu trích, rải đều. Phần mục tiêu cố ý để trống: chèn câu trích vào đó làm con số bị lu mờ.

Đoạn mẫu: mở bài trình bày kế hoạch quý của một trưởng nhóm

Bài trình bày kế hoạch quý thường ngắn, năm đến mười phút, trước khoảng chục người. Đoạn mở chỉ cần một câu trích, đặt sau một sự việc ai trong phòng cũng nhớ. Đoạn mẫu dưới đây viết cho nhóm chăm sóc khách hàng của một công ty phân phối thiết bị ở Hải Phòng.

Quý trước, chúng ta mất gần một tuần để xử lý đợt khiếu nại về lô máy lọc nước, vì không ai có sẵn danh sách khách đã mua lô đó. Người xưa nói nhân vô viễn lự, tất hữu cận ưu, không lo xa thì cái lo đến ngay trước mặt. Kế hoạch quý này vì vậy chỉ có ba việc: lập danh sách khách theo từng lô hàng, viết sẵn mẫu trả lời cho năm lỗi hay gặp, và chia ca trực sao cho lúc nào cũng có người nắm hồ sơ.

Đoạn mẫu dùng đúng một câu, nằm giữa sự việc cũ và kế hoạch mới, đóng vai cầu nối. Câu được giải nghĩa ngay bằng lời thường để người nghe không phải dừng lại suy nghĩ. Phần còn lại của bài trình bày không cần thêm câu trích nào; ba việc cụ thể đã đủ sức thuyết phục.

Câu tự hỏi trước khi đem câu về tầm nhìn vào bài

Câu về tầm nhìn dễ làm người nói có vẻ thâm trầm, nhưng cũng dễ nghe như nói cho có. Trả lời mấy câu sau trước khi chèn.

  • Câu này đang nói về một quyết định đã làm, hay về điều mình hy vọng? Câu về tầm nhìn gắn với việc đã làm mới có sức nặng.
  • Người nghe là ai? Nhân viên tuyến đầu cần câu dân dã như liệu cơm gắp mắm; hội đồng thành viên hợp với nhân vô viễn lự.
  • Câu có làm người nghe lo không? Mưu sự tại nhân thành sự tại thiên đặt đầu năm dễ làm cả phòng nghĩ kế hoạch đã có nguy cơ hỏng.
  • Câu có mâu thuẫn với câu khác trong bài không? Nói “tuỳ cơ ứng biến” rồi lại “đứng núi này trông núi nọ” trong cùng một đoạn khiến người nghe không biết nên linh hoạt hay nên kiên định.

Cách tự kiểm: in bài nói ra, khoanh các câu trích. Nếu hai câu trích nằm trong cùng một đoạn, tách ra hoặc bỏ một câu.

Câu hỏi thường gặp

Nhân vô viễn lự tất hữu cận ưu nghĩa là gì?

Câu nghĩa là người không lo xa thì ắt sẽ gặp nỗi lo gần. Ý khuyên phải tính trước, chuẩn bị từ sớm, nếu không rắc rối sẽ đến ngay trước mắt. Câu hợp với bài nói kế hoạch và bài nghị luận về sự chuẩn bị.

Biết người biết ta trăm trận trăm thắng có đúng nguyên văn không?

Câu gốc trong Tôn Tử là tri bỉ tri kỷ, bách chiến bất đãi, nghĩa là biết người biết ta thì trăm trận không nguy. Cách nói trăm trận trăm thắng là bản quen miệng của tiếng Việt, dùng trong lời nói được, còn bài văn nên ghi bản gốc kèm nghĩa.

Lấy ngắn nuôi dài nghĩa là gì?

Lấy ngắn nuôi dài là dùng nguồn thu từ việc ngắn hạn để nuôi mục tiêu dài hạn, như trồng rau nuôi gà để chờ cây ăn trái cho quả. Trong kinh doanh, cụm này dùng để giải thích cách giữ dòng tiền trong lúc đầu tư cho dự án lớn.

Câu nào hợp với bài phát biểu kế hoạch năm mới?

Phần mở có thể dùng nhân vô viễn lự tất hữu cận ưu, phần bối cảnh dùng biết người biết ta, phần cách làm dùng lấy ngắn nuôi dài hoặc liệu cơm gắp mắm. Mỗi phần một câu là đủ, phần mục tiêu nên nói bằng con số.

Cẩn tắc vô áy náy và cẩn tắc vô ưu khác gì nhau?

Hai câu cùng nghĩa: cẩn thận thì không phải lo lắng hay ân hận. Cẩn tắc vô ưu là dạng Hán Việt trọn vẹn, cẩn tắc vô áy náy là dạng Việt hoá dân gian, nghe vui tai hơn và hợp lời dặn thân mật.

Có nên dùng câu mưu sự tại nhân thành sự tại thiên ở đầu kế hoạch không?

Không nên. Đặt câu này ở đầu kế hoạch nghe như đang rào trước khả năng thất bại. Câu hợp hơn ở lúc tổng kết, khi đã cố gắng hết sức nhưng kết quả chưa như mong muốn, để ghi nhận nỗ lực và an ủi tập thể.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138